Psychisch verzuim: wat kun je als werkgever wél doen?

Psychisch verzuim als 'black box'

Gisteren sprak ik een collega, adviseur arbeid en gezondheid, bij het koffiezetapparaat. Haar agenda zat vol met spreekuren. Meer dan 70% van haar consulten ging over psychische klachten.
Geen gebroken benen of schouderblessures, maar medewerkers die mentaal vastlopen. En dat is geen uitzondering: psychisch verzuim is inmiddels de belangrijkste oorzaak van langdurig verzuim in Nederland. 

Ook voor ervaren professionals zijn dit soort gesprekken nooit standaard. Hoeveel spreekuren je ook hebt gedaan in je carrière: elke situatie is anders. Waar je bij een gebroken been vaak een duidelijke hersteltijd hebt, voelt psychisch verzuim soms als een ‘black box’. En juist die onzekerheid maakt het voor veel werkgevers lastig om te weten wat ze wél kunnen doen.

En dat geldt niet alleen voor mijn collega’s, maar ook voor jou als leidinggevende of ondernemer. Wanneer neem je weer contact op? Wat mag je wel of juist niet vragen? En welke stappen kun je nemen om te helpen?

Psychisch verzuim in cijfers

Psychisch verzuim is momenteel de belangrijkste oorzaak van langdurig verzuim in Nederland. Enkele cijfers: 

• 1 op de 3 verzuimgevallen heeft een psychische oorzaak, zoals burn-out, angstklachten of depressie.
• 240 dagen: gemiddeld duurt het zo lang voordat een medewerker met een burn-out weer volledig inzetbaar is.
• €250 – €400 per dag: dat zijn de gemiddelde kosten voor een zieke werknemer voor een mkb-ondernemer, inclusief loondoorbetaling en vervanging.

Het is dus essentieel dat de begeleiding snel en zorgvuldig wordt opgepakt. En juist bij psychische klachten kan de rol van de werkgever een groot verschil maken.

Als werkgever hoef je niet op de stoel van de psycholoog te gaan zitten. Maar je speelt wél een belangrijke rol in het bouwen van een veilige brug terug naar werk en herstel.
 

Wat kun je als werkgever doen?

1. Focus op de relatie, niet op de diagnose

Volgens de privacywetgeving (AVG) mag je niet vragen naar de aard van de ziekte. Focus daarom op de mogelijkheden. 

Niet:
“Heb je een burn-out?”

Wel:
“Wat kan ik doen om de drempel voor jou te verlagen?”
of
“Welke taken zouden op termijn weer lukken?”
 

2. Houd contact 

Totale radiostilte is vaak schadelijk voor het herstel. De werknemer kan zich hierdoor minder gezien of gesteund voelen, wat de drempel om terug te keren vergroot.
Maak daarom duidelijke afspraken over contactmomenten.

Bijvoorbeeld:
"Ik bel je elke dinsdagochtend even om te horen hoe het gaat. We hoeven het niet meteen over werk te hebben."
 

3. Schakel tijdig de bedrijfsarts in

Bij psychische klachten is het belangrijk om de bedrijfsarts zo vroeg mogelijk te betrekken. De bedrijfsarts kan objectief beoordelen wat de belastbaarheid van de medewerker is en of er sprake is van een medisch probleem of bijvoorbeeld een arbeidsconflict.

Medewerkers kunnen ook preventief een arbeidsomstandighedenspreekuur aanvragen. Dit is een preventief spreekuur bij de bedrijfsarts en is er speciaal om verzuim te voorkomen en medewerkers helpen gezond te blijven. Tijdens de afspraak kan de medewerker vragen stellen over veiligheid, gezondheid en welzijn in relatie tot het werk. Zo nodig stelt de bedrijfsarts vervolgacties voor.
 

4. Realiseer je dat re-integratie maatwerk is

Terugkeer naar werk is vaak onderdeel van het herstel. Begin daarom met kleine, haalbare stappen:

• een kop koffie drinken met collega’s
• lichte administratieve taken zonder tijdsdruk
• rustig opbouwen van uren en verantwoordelijkheden

Kleine succeservaringen kunnen een belangrijke bijdrage leveren aan het herstel.
 

5. Preventie: voorkomen is beter dan genezen

In mijn werk als casemanager hoor ik vaak zinnen als: 
“We zagen het eigenlijk al aankomen.”
“Deze ziekmelding kwam niet als een verrassing.”
“Hij of zij begon ook steeds slechter te functioneren.”

Herken je dat een normaal energieke medewerker zich terugtrekt, vaker fouten maakt of sneller prikkelbaar is? Ga dan het gesprek aan. Spreek je zorgen uit en maak signalen bespreekbaar. Soms kan een open gesprek al voorkomen dat iemand daadwerkelijk uitvalt.

Loopt een medewerker ergens in vast? Dan kan het zinvol zijn om tijdig psychologische begeleiding in te schakelen. 

De wachttijden in de reguliere ggz zijn inmiddels berucht. Juist daarom kan snelle ondersteuning een groot verschil maken in het herstelproces. Bij onze zusterorganisatie belife kan een medewerker vaak al binnen 2 tot 3 weken terecht bij een van onze psychologen.