Autisme en werk: hoe ondersteun je als werkgever op de juiste manier?

Wat is autisme?

Ondanks dat er wereldwijd veel onderzoek wordt gedaan naar autisme, is nog altijd niet volledig duidelijk welke genetische of biologische factoren autisme veroorzaken. Ook de invloed van omgeving, ontwikkeling en aanleg is complex. Daarom wordt autisme vaak beschreven aan de hand van gedragskenmerken.

Robèrt Vendelbosch, GZ-psycholoog en gespecialiseerd in autisme: “Mensen met autisme hebben bijvoorbeeld vaak wat moeite met sociale codes en communicatie en met het verwerken van prikkels. Ook hebben ze een grote behoefte aan overzicht, structuur en voorspelbaarheid. Dat is aan de ene kant een kracht: ze zijn over het algemeen sterk in details en procedures. Maar het kan ook als keerzijde hebben dat ze wat minder flexibel kunnen zijn in hun denken. Waardoor ze ook minder goed om kunnen gaan met verandering.”

Waar ontstaan knelpunten?

Juist dat laatste kan in de werkomgeving soms tot knelpunten leiden. Denk bijvoorbeeld aan reorganisaties, de overgang naar een kantoortuin of veranderingen in het takenpakket. Wanneer vaste structuren verdwijnen of werkzaamheden plotseling veranderen, kan dat voor medewerkers met autisme extra uitdagend zijn.

“Juist in veranderende omstandigheden zien we regelmatig dat medewerkers met autisme vastlopen in hun werk”, vertelt Robèrt. “Vaak is de diagnose dan nog niet eens gesteld. Dat heeft er onder andere mee te maken dat het autismespectrum heel breed is. Er zijn grote verschillen binnen de groep. Mensen leren hun kenmerken compenseren. Tot dat bij grote veranderingen of toenemende druk niet meer lukt. Dan zijn medewerkers met autisme extra kwetsbaar.”

Ga het gesprek aan

Zonder passende ondersteuning kan die kwetsbaarheid zich vertalen in stressklachten of verzuim. Leidinggevenden spelen daarom een belangrijke rol in het vroeg herkennen van signalen en het bieden van ondersteuning. Robèrt: “Als je je medewerkers een beetje kent, weet je ook wie het lastig vinden om mee te bewegen. Bij autisme is dat doorgaans geen onwil, maar onderdeel van de aandoening. Het voornaamste is dat je de situatie bespreekbaar maakt. Daarvoor maakt het niet uit of iemand een officiële diagnose heeft. Volgens de privacywetgeving mag je daar als leidinggevende of werkgever ook niet naar vragen, maar je kunt wel aankaarten wat je opvalt in iemands gedrag. En met elkaar aftasten: wat gaat goed, waar loop je tegenaan? Wat doe je graag en in welke mate doe je dat nu? Wat heb je nodig om te zorgen dat jouw werk beter aansluit bij wat jij leuk vindt? Eigenlijk is dit een normaal onderdeel van de beoordelingscyclus, maar in de waan van de dag zie je toch dat dergelijke gesprekken er weleens bij inschieten.”

Autisme op het werk vraagt om maatwerk

Autisme heeft vele gezichten en daarom is er nooit één standaardoplossing. Wat voor de ene medewerker goed werkt, kan voor een ander minder passend zijn, benadrukt Robèrt. “Zo kun je kijken naar iemands takenpakket en daar wat in schuiven. Taken die iemand met autisme stress geven, bijvoorbeeld omdat er een grote onzekerheidsfactor in zit, kunnen een ander juist goed liggen. Die dan misschien wat meer voorspelbare taken aan de collega met autisme kan overdragen. Als je je verdiept in de medewerkers, in hun mogelijkheden en beperkingen, voorkeuren en aversies, en daarbij aansluit, maak je meteen beter gebruik van de diversiteit in je team.” Daarnaast zijn er verschillende praktische maatregelen die het werk voor medewerkers met autisme – en vaak ook voor andere collega’s – prettiger kunnen maken.

Praktische tips voor de werkvloer

• Bied de medewerker een eigen werkplek

  Of in elk geval de mogelijkheid om zich even terug te trekken. Hoewel een kantoortuin voor veel mensen al prikkelrijk is, raken medewerkers met autisme hier vaak sneller overbelast. Kleine aanpassingen, zoals een noise-canceling koptelefoon of de mogelijkheid om vaker thuis te werken, kunnen veel rust geven.
   

• Werk met duidelijke en vaste structuren 

  Vaste overlegmomenten, duidelijke agenda’s en voorspelbare weekindelingen zorgen voor overzicht. Het helpt ook om verwachtingen helder te maken: wat is het doel, wat moet er gebeuren en wanneer moet iets klaar zijn?
   

• Creëer duidelijkheid bij veranderingen

  Bij veranderingen is heldere communicatie essentieel. Kondig veranderingen niet alleen aan, maar vertaal ze ook naar concrete stappen. Voor veel mensen met autisme zit de spanning niet zozeer in de verandering zelf, maar in de onduidelijkheid eromheen: wat gaat er gebeuren, wanneer, wat betekent dit voor mij en wat wordt er van mij verwacht?
   

• Geef een medewerker ruimte voor verwerking

  Sommige medewerkers hebben meer tijd nodig om informatie te verwerken voordat ze kunnen meebewegen met nieuwe situaties. Door die ruimte te bieden, voorkom je onnodige stress.

Meer weten? 

Wil je als organisatie beter medewerkers met autisme en andere vormen van neurodiversiteit beter ondersteunen en in hun kracht zetten? We denken graag met je mee. Neem contact op met je vaste casemanager van mkbasics of via sales@mkbasics.nl.